ABD Başkanı Donald Trump, Suudi Arabistan ile 30 yıl sürecek nükleer iş birliği anlaşmasını resmen onayladı. Bu anlaşma, ABD’nin Suudi Arabistan’ın sivil nükleer programına destek vereceğini öngörüyor. Anlaşma kapsamında, iki ülke yetkilileri, iki yıl süresince Suudi Arabistan'da uranyum zenginleştirmenin ticari açıdan gerekli olup olmadığını değerlendirecek. Eğer bu çalışma olumlu sonuçlanırsa, ABD, Suudi Arabistan’a uranyum zenginleştirme tesisine yönelik hassas teknolojinin aktarımını engelleyecek bir "kara kutu" sistemi kuracak. Ayrıca, ABD’nin bu çalışmayı olumlu bulmaması durumunda, Suudi Arabistan’ın 10 yıl boyunca kendi başına veya başka bir yabancı ortakla uranyum zenginleştirmesi yasaklanacak.
Bu şekilde, ABD’nin Suudi Arabistan’ın nükleer programı üzerinde etkili bir denetim sağlaması ve programın askeri amaçlarla kullanılmasını önlemesi hedefleniyor. Bunun yanı sıra, Suudi Arabistan’ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) daha sıkı denetim öngören "Ek Protokol"ünü kabul etmediği hatırlatılıyor. ABD yönetimi, ABD ile yapılan ayrı denetim düzenlemesinin yeterli olacağını savunuyor.
Trump’ın bu anlaşmayı geçtiğimiz hafta onayladığı ve anlaşmanın ABD Enerji Bakanı Chris Wright ile Suudi Arabistan Enerji Bakanı Prens Abdülaziz bin Selman bin Abdülaziz Al Suud tarafından bugün imzalanmasının beklendiği belirtiliyor.
Güvenlik Hükümleri Eksikliği
İngiltere merkezli Reuters'in adı açıklanmayan kaynaklara dayandırdığı habere göre, bu anlaşma nükleer programın silah geliştirme amacıyla kullanılmasını engelleyecek güvenlik hükümleri içermiyor. Trump yönetimi, anlaşmayı önümüzdeki günlerde ABD Kongresi’ne sunmayı planlıyor.
Riskler ve Uyarılar
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesinden Sorumlu eski Bakan Yardımcısı Robert Einhorn, anlaşmanın ABD nükleer sektörünü canlandırabileceğini, ABD-Suudi Arabistan ilişkilerini güçlendirebileceğini, ayrıca Rusya ve Çin’in Suudi Arabistan’ın nükleer programındaki stratejik rolünü engelleyebileceğini belirtti. Ancak, yeterli kısıtlamalar olmaması durumunda Orta Doğu’da ve ötesinde nükleer silahların yayılması riskinin artabileceği uyarısında bulundu.
Suudi Arabistan, nükleer programın ülkenin enerji ihtiyacını karşılamasına ve daha fazla petrol ihraç ederek gelirlerini artırmasına katkı sağlayacağını savunuyor.
