Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Mühendislik Fakültesi'nde geliştirilen sayısal harita, Türkiye'nin heyelan riskini dinamik bir şekilde gösteriyor. Harita, 10 farklı parametre kullanılarak ve 3 günlük hava tahmin verileri ile güncellenerek hazırlanmıştır. Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Türkiye'de en fazla can ve mal kaybına neden olan afetlerin başında heyelanların geldiğini belirtti. Bu çalışmada, zemin gevşeklik ve sertlik parametreleri gibi faktörlerin yanı sıra, yola yakınlık, su alanlarına yakınlık ve arazi kullanımı gibi 10 tane parametre dikkate alınarak Türkiye'nin sayısal heyelan risk haritaları oluşturulmuştur.
Kutoğlu, kullanılan 10 parametre içinde en etkili olanın arazinin sertlik derecesini gösteren VS30 parametresi olduğunu vurguladı. Bu parametreyi yüzey pürüzlülüğü ve kara yollarına yakınlık takip etmektedir. Ayrıca, zeminin su tutma kapasitesi, nehir yataklarına ve faylara yakınlık gibi faktörler de hesaplamada önemli bir rol oynamaktadır.
Oluşturulan sayısal heyelan risk haritası, web üzerinden hizmete sunulacak. Böylece vatandaşlar, harita üzerinde bulunduklarında yaşadıkları bölgede 30 metre çözünürlükle heyelan risk seviyelerini görebileceklerdir. Haritada, kırmızı renkler yüksek, maviye doğru giden renkler ise düşük heyelan riskini göstermektedir.
Prof. Dr. Kutoğlu, çalışmayı daha ileri bir aşamaya taşıdıklarını ve sistemi dinamik hale getirdiklerini açıkladı. Hazırlanan program, Avrupa Meteoroloji Merkezi'nden alınan 3 günlük hava tahmin verilerini kullanarak güncel bir heyelan haritası üretebilmektedir. Kutoğlu, 26 Nisan tarihinde yapılan hesaplamalarda, yağış miktarına bağlı olarak bazı bölgelerde risk ihtimallerinin yükseldiğini gözlemlediklerini ifade etti.
Çalışmanın, kamu kurumları ve afetle ilgili kuruluşlar için yararlı olacağına dikkat çeken Kutoğlu, Zonguldak'ın yüksek eğim miktarları nedeniyle sıkça heyelan görülen bölgeler arasında yer aldığını hatırlattı. Bu haritanın, Zonguldak genelinde yerleşim yerlerinin daha dikkatli planlanmasında karar vericiler ve yerel yönetimler açısından faydalı olacağını sözlerine ekledi.
