Ankara'nın tarihi Cebeci Asrı Mezarlığı içerisinde bulunan krematoryum, İslam dininde cenaze yakma uygulamasının yasak olması nedeniyle hiçbir zaman amacına uygun kullanılmamıştır. Bu yapı, zamanla sahipsiz mezarlardan çıkarılan kemiklerin saklandığı bir ossuarium haline gelmiştir. Cebeci Asrı Mezarlığı, bu özelliğiyle Türkiye'deki tek örnek olma özelliğini taşımaktadır.
Cebeci Asrı Mezarlığı, Cumhuriyet'in ilanının ardından başkentte artan nüfus ihtiyacını karşılamak amacıyla inşa edilmiştir. Mezarlık araştırmacısı Zeliha Demirci Aktaş, "Cebeci Asrı Mezarlığı sadece Ankara için değil, Türkiye için de çok önemli bir yer" diyerek bölgenin tarihsel önemini vurguladı. Aktaş, "Cumhuriyet'in ilanından sonra Ankara'da yoğun bir nüfus artışı yaşandı. Bu nedenle mevcut mezarlıklar işlevselliğini yitirdi ve 1932'deki imar planıyla birlikte yeni bir mezarlığa ihtiyaç duyuldu" şeklinde bilgi verdi.
Aktaş, krematoryumun hiçbir zaman kullanılamadığını belirterek, "İslam'da cenaze yakılması uygun görülmediği için bu yapı, amacına uygun olarak kullanılmadı. Ancak hala ilgi çekiyor çünkü burası ossuarium olarak işlev görüyor. Burada sahipsiz mezarlardan alınan kemikler ve çeşitli nedenlerden kaynaklanan insan kemikleri saklanıyor. Burası, sahipsiz kemiklerin saygıyla muhafaza edildiği bir alan olarak varlığını sürdürüyor" dedi.
Cebeci Asrı Mezarlığı'ndaki krematoryum, kentin mimarisine uyum sağlaması amacıyla Ankara taşından inşa edilmiştir. Aktaş, "Zincirlikuyu Asri Mezarlığı'nda da bir krematoryum yapılmış ama o da İslamiyet'e uygun olmadığından yıkılmıştır. Ancak Cebeci'deki yapı yıkılmadan ossuarium olarak kullanılmaya devam ediyor" şeklinde konuştu.
Ayrıca, mezarlığın tasarımının bazı mezarların kıble yönüne bakmadığına dikkat çeken Aktaş, "Mezarlığın mimarının, bu yapıyı fil ayağı şeklinde tasarladığı rivayet ediliyor. Bu nedenle mezarlar belirli bir geometrik biçimle yerleştirilmiş. Bazı mezarlar kıbleye bakarken, bazıları bakmamaktadır" ifadelerini kullandı.
