Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin çalışmaları tamamlandı ve şimdi Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulacak. Kısa süre önce yürürlüğe giren 11. Yargı Paketi ile hukuk sisteminde önemli reformlar gerçekleştirilmişti. 12. Yargı Paketi ise adalet hizmetlerinin daha hızlı ve erişilebilir hale getirilmesini amaçlıyor.
Toplam 30 maddeden oluşan bu yeni paket, yürürlük, yürütme ve bir geçici maddeyi içeriyor. Yasa teklifi ile 12 farklı kanunda değişiklik yapılması öngörülmekte. Mevcut düzenlemeler, medeni hukuk, idari yargı süreçleri ve Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları sonrası oluşan hukuki boşlukların giderilmesine yönelik olarak üç ana başlık altında toplanmıştır.
Yargılamaların Hızlandırılması
Yasa teklifi ile vatandaşların adalete erişiminin kolaylaştırılması ve hak arama hürriyetinin güçlendirilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda, hukuk mahkemelerinde duruşmalar arasındaki sürenin zorunlu bir neden olmadıkça 3 ayı geçmemesi öngörülüyor. Böylelikle, hukuk davalarının daha hızlı sonuçlanması ve duruşmalar arasında uzun zaman aralıkları oluşmaması amaçlanıyor. İdare mahkemelerinde de vatandaşların günlük hayatını doğrudan etkileyen davaların tek hakim tarafından daha hızlı bir şekilde karara bağlanması sağlanacak.
Usuli Gidiş Gelişlerin Önlenmesi
Paketle, idari yargıda dosyaların ilk derece mahkemeleri ile istinaf mercileri arasında usuli nedenlerle gereksiz yere gidip gelmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor. Böylece yargılamaların uzaması engellenecek ve vatandaşların haklarına daha hızlı kavuşması sağlanacak. Ayrıca, Yargıtay'ın davanın esası hakkında verilen karar doğru ise yalnızca görev veya yetki nedeniyle bozma kararı vermesi öngörülüyor. Bu sayede, yargılamaların usuli sebeplerle uzamasının önüne geçilmesi planlanıyor.
İdari Yargıda Hak Arama Yollarının Genişletilmesi
Yeni yasa teklifi ile istinaf aşamasında ilk derece mahkemesinden farklı bir sonuçla karşılaşan vatandaşlara, bu kararı Danıştay’a taşıma imkânı tanınıyor. Böylelikle, idari yargıda hak arama hürriyeti güçlendirilecek. Ayrıca Danıştay’ın mevcut daire ve üye sayısı ile çalışmaya devam etmesi sağlanarak uyuşmazlıkların daha hızlı sonuçlandırılması hedefleniyor.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının İtiraz Yetkisi
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz yetkisinin etkin ve verimli bir şekilde işletilmesi amacıyla başvuru yapabilecek kişiler net olarak belirleniyor. Bunun yanı sıra itiraz inceleme süresi yeniden düzenleniyor. Bu düzenlemeyle, uygulamada yaşanan tereddütlerin giderilmesi ve kanun yolunun daha öngörülebilir hale getirilmesi amaçlanıyor.
e-Duruşma Uygulamasının Genişletilmesi
Hukuk yargılamalarında e-duruşma yönteminin kapsamı genişletiliyor. Özellikle avukatların ön inceleme duruşmalarına daha kolay katılabilmesi sağlanacak. Bu düzenleme ile adalet hizmetlerinde dijitalleşme güçlendirilecek ve yargılama süreçlerinde zaman ile maliyet tasarrufu sağlanmış olacak.
Bilirkişilik Uygulamasında Yeni Tedbirler
Hâkimin kendi hukuki bilgisiyle çözebileceği konularda bilirkişiye başvurulmasının önüne geçilmesi için yeni tedbirler alınıyor. Bu düzenlemeyle gereksiz bilirkişi incelemeleri nedeniyle yargılamaların uzamasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Belirsiz Alacak Davasına İlişkin Düzenleme
Uygulamada yaşanan tereddütler ve hak kayıplarına yol açan belirsiz alacak davası kaldırılarak, kısmi dava kapsamında düzenleniyor. Böylelikle belirsiz alacak davasının sağladığı hukuki yararların daha güvenli ve öngörülebilir bir zemine taşınması planlanıyor.
Kamu Kurumları Aleyhine Hükmedilen Alacaklar
Kamu kurum ve kuruluşları aleyhine hükmedilen alacaklar için yeni bir usul getiriliyor. İcra takibine geçilmeden önce ilgili idareye yazılı başvuru yapılacak ve bir ay içinde alacağın ödenmemesi halinde icra takibi başlatılabilecek.
Noter Belgelerinde Dijital Kolaylık
Noterlik Kanunu’nda yapılacak düzenlemelerle, adli makamların noterlerden talep ettiği belgelerin dijital imkânlarla daha hızlı ve düşük maliyetle adli makamlara ulaştırılması sağlanacak. Bu düzenlemenin, yargı süreçlerini hızlandırması ve bürokratik yükleri azaltması bekleniyor.
Miras Kalan Taşınmazlarda Ortaklığın Giderilmesi
Miras kalan taşınmazlara ilişkin ortaklığın giderilmesine yönelik süreçlerde yaşanan mağduriyetlerin önlenmesi amacıyla önemli bir düzenleme yapılıyor. Mirasçılar arasındaki ortaklığın giderilmesinde ilk açık artırma yalnızca mirasçılar arasında gerçekleştirilecek. Eğer mirasçılar taşınmazı satın almazsa, ikinci açık artırma herkese açık şekilde yapılacak.
Elektronik Açık Artırmalarda Yeni Tedbirler
Ortaklığın giderilmesi süreçlerinde tarafların haklarının korunması amacıyla elektronik açık artırmalara ilişkin düzenlemeler yapılacak. Bu sayede satış süreçlerinin daha güvenli ve şeffaf bir şekilde yürütülmesi hedefleniyor.
Tazminat Hesaplamalarında Hakkaniyetli Denge
Destekten yoksun kalma ve iş göremezlik tazminatına ilişkin davalarda hesaplama yöntemiyle taraflar arasındaki menfaat dengesinin korunması amaçlanıyor. Kanuni faizin ne zamandan itibaren işletileceği açıkça belirlenerek, geçmişe dönük faiz uygulamalarının doğurduğu adaletsizliklerin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Vesayet Altındaki Kişilere Ait Malların Satışı
Vesayet altındaki kısıtlı kişilere ait malların satışının, UYAP e-Satış Portalı üzerinden yapılması sağlanacak. Böylelikle, satışların elektronik ortamda gerçekleştirilerek, ihalelerin kötü niyetli kişilerce sabote edilmesi engellenecek.
Kanuni Faiz Oranına İlişkin Düzenleme
Anayasa Mahkemesi kararı sonrası kanuni faiz oranının belirlenmesi gerekliliği ortaya çıkmıştı. Bu kapsamda, kanuni faiz oranının Merkez Bankası tarafından belirlenen reeskont oranına göre belirlenmesi hedefleniyor.
Ceza Muhakemesinde Kişisel Verilerin Korunması
Ceza Muhakemesi Kanunu’nda önemli düzenlemeler yapılarak, yargı süreçlerinde bilgisayar verilerine el koyma ve moleküler genetik inceleme işlemleri sonucunda elde edilen kişisel verilerin saklanma süreleri ve imha usulleri net bir şekilde düzenlenecek. Bu sayede kişisel verilerin korunması amaçlanıyor.
İşkence ve Eziyet Suçlarında HAGB Uygulanmayacak
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması müessesesinin işkence ve eziyet suçları bakımından uygulanması engellenecek. Bu düzenleme ile işkence ve eziyet suçlarıyla daha etkin bir mücadele yürütülmesi hedefleniyor.
Kaçak Sanığın Savunma Hakkı
Savunma hakkının güçlendirilmesi amacıyla, hakkında güvenlik tedbirine hükmedilen kaçak sanıklara mahkemede bizzat hazır bulunma ve savunma hakkını kullanmak istediklerini belirtme imkanı sağlanıyor. Bu düzenleme ile adil yargılanma hakkı güçlendirilecek.
Hâkim ve Savcı Yardımcılarının Eğitimi
Adil, etkin ve güvenilir yargının güçlendirilmesi amacıyla hakim ve savcı yardımcılarının eğitim süreci daha nitelikli hale getirilecek. Bu düzenleme ile gelecekte yargı görevini üstlenecek kişilerin vatandaşların adalet beklentisine daha iyi yanıt vermeleri sağlanacak.
Adli Tıp Kurumu İhtisas Kurulları
Adli Tıp Kurumu ihtisas kurullarında görev alacak başkan ve üyelerin nitelikleri, atama koşulları ve görev süreleri kanunla belirlenecek. Bu düzenleme ile Adli Tıp Kurumu’nun yapısının daha güçlü ve kurumsal bir zemine kavuşturulması amaçlanıyor.
Paketle birlikte, yargılamaların makul sürede sonuçlandırılması, adalete erişimin kolaylaştırılması, hak arama yollarının güçlendirilmesi ve kişisel verilerin korunması hedeflenmektedir.
