Türkiye genelinde 1 Temmuz itibarıyla hayata geçecek olan Depozito Olan Ambalajlar (DOA) uygulamasına işletmelerin kayıt süreci başlamış durumda. Ambalajlı içecek satan veya hizmet veren tüm işletmeler, "dbys.gov.tr" adresi üzerinden Depozito Bilgi Yönetim Sistemi’ne (DBYS) kayıt olarak tercih ettikleri operatörleri belirleyebilecekler. Bu sistem, çevre dostu bir yaklaşım ile ambalajların geri dönüşümünü teşvik etmeyi amaçlıyor.
Sıfır Atık Hareketi ve DOA Uygulaması
DOA uygulaması, Türkiye’de Sıfır Atık Hareketi çerçevesinde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na bağlı Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülmektedir. 1 Temmuz tarihinden itibaren uygulanmaya başlanacak olan bu sistem, plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarının kontrol altında geri kazanılmasını hedefliyor. Böylece ekonomiye yıllık 30 milyar lira katkı sağlanması bekleniyor. Bu kapsamda, DOA logolu içecekleri satan marketler, restoranlar ve kafeler depozito iade noktaları haline gelecek.
İşletmelerin, bu sistemle birlikte müşteri trafiğinin artacağı ve bunun da ek gelir sağlaması bekleniyor. Alışveriş merkezleri, havalimanları ve hastaneler gibi farklı işletmeler de iade noktası olarak hizmet verebilecek. Depozito sistemine dahil olmak isteyen işletmelerin, 1 Temmuz tarihinden önce DBYS’ye kayıt yaptırması ve bir operatör seçmesi gerekmektedir.
Geri Dönüşüm Seferberliği
TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, DOA uygulaması ile Türkiye genelinde güçlü bir geri dönüşüm seferberliğinin başlatılacağını ifade etti. Ambalajlı içecek satan işletmelerin bu sistemin önemli paydaşlarından biri olacağı belirtildi. İşletmelerin, DBYS’ye kayıtlı olmaları, ambalajların geri dönüşüm sürecinde kritik bir rol oynamaktadır. Bu dönüşüm, çevresel hedeflere ulaşmak ve döngüsel ekonomiyi güçlendirmek açısından büyük önem taşıyor.
DBYS’ye kayıt olan işletmeler, yetkili operatörlerden birini seçecek ve bu süreçle birlikte ambalajların geri dönüşümünü kolaylaştıracak bir altyapı kurulacak. Büyük mağazalar ve zincir marketlerde depozito iade makineleri zorunlu hale gelirken, diğer işletmelere gerekli ekipmanlar operatörler tarafından sağlanacak. HOREKA (otel, restoran ve kafe) işletmeleri, kendi bünyelerinde tüketilen içecek ambalajlarını biriktirip seçtikleri operatöre teslim edecek.
Ambalajların Yeniden Kullanımı
Toplanan ambalajların, operatörler tarafından düzenli olarak alınarak geri dönüşüm tesislerine iletileceği ve burada yeniden hammaddeye dönüştürüleceği belirtiliyor. Tüketiciler, ambalaj iade bedellerini "DOA" logolu ambalajları iade noktalarına teslim ederek alabilecek. Kullanıcı hesaplarına aktarılan bedeller, ATM’den çekilebilecek veya alışverişlerde kullanılabilecektir.
Küresel Yaygınlık
Depozito yönetim sistemleri, çevre bilincinin artmasıyla dünyada hızla yaygınlaşmaya devam etmektedir. Bugün 20’den fazla ülkede uygulanan bu sistemlerin, 2026 itibarıyla yaklaşık 750 milyon kişiye ulaşması hedefleniyor. Türkiye, bu dönüşümde güçlü bir adım atarak, uluslararası ölçekte örnek teşkil edecek bir model oluşturmayı amaçlıyor.
