Antalya'nın Muratpaşa Belediyesi, 2016 yılında sıfır atık projesi olarak başlattığı Çevreci Komşu Kart uygulaması ile çevre bilincini artırmayı ve atıkların geri dönüşümünü teşvik etmeyi hedefliyor. İlk olarak iki mahallede pilot uygulama olarak başlatılan proje, elde edilen olumlu sonuçların ardından ilçenin tamamına yayıldı. Bu proje sayesinde evsel atıklar kaynağında ayrıştırılarak ekonomiye kazandırılıyor ve hanelere ek gelir sağlanıyor.
Muratpaşa, 500 bini aşan nüfusuyla Antalya’nın en kalabalık ilçeleri arasında yer alıyor. Burada uygulanan Çevreci Komşu Kart, kısa sürede diğer belediyelerin de dikkatini çekti. Yerel bir çevre girişimi olarak başlayan uygulama, günümüzde ulusal ölçekte ilham veren bir model haline geldi. Muratpaşa'da başarıyla uygulanan sistem, Türkiye Çevre Ajansı tarafından hayata geçirilen Zorunlu Depozito Yönetim Sistemi ile birlikte Türkiye genelinde 85 milyon vatandaşa hizmet veren bir uygulamanın temelini oluşturdu.
Çevreci Komşu Kart ile Zorunlu Depozito Yönetim Sistemi, bazı yönleriyle benzerlik gösterse de kapsam açısından farklılık taşıyor. Her iki uygulama da atıkların geri dönüşümünü teşvik etmeyi, çevre bilincini artırmayı ve ekonomik teşviklerle vatandaşları sürece dahil etmeyi amaçlıyor. Çevreci Komşu Kart, plastik, cam, metal, kağıt, tekstil ve bitkisel yağ gibi çok sayıda atığı kapsayan ve yerel yönetim tarafından yürütülen kapsamlı bir geri dönüşüm modeli olarak öne çıkıyor. Atıklar, kaynağında ayrıştırılarak belediye ekipleri tarafından evlerden toplanıyor ve atıkların karşılığı olan bedel, ilçe sakinlerinin Çevreci Komşu Kartlarına yatırılıyor.
Zorunlu Depozito Yönetim Sistemi ise daha çok içecek ambalajlarını kapsayan merkezi bir geri kazanım mekanizması olarak dikkat çekiyor. Bu sistemde vatandaşlar, satın aldıkları içeceklerin ambalajlarını belirlenen iade noktalarına teslim ederek depozito bedelini geri alabiliyor. Bu uygulama ile cam, PET, alüminyum, HDPE ve kompozit içecek ambalajlarının geri dönüşüm oranlarının artırılması hedefleniyor.
Muratpaşa'da sürdürülen çevre projeleri, Türkiye’de çevre politikalarının gelişiminde yerel yönetimlerin ne kadar önemli bir rol üstlenebileceğini bir kez daha gözler önüne seriyor. Yerel ölçekte başlayan projelerin ulusal düzeyde yaygınlaşması, doğal kaynakların korunması, atık miktarının azaltılması ve döngüsel ekonominin güçlenmesi açısından büyük önem taşıyor. Çevreci Komşu Kart, bu bağlamda Türkiye’de sürdürülebilir şehircilik uygulamalarına örnek gösterilen başarılı bir yerel yönetim modeli olarak dikkat çekiyor.
