Aydın Adnan Menderes Üniversitesi (ADÜ), Avrupa'da iklim değişikliğine dayanıklı koyunculuk uygulamalarında Türkiye'yi temsil etmek amacıyla önemli bir projeye öncülük ediyor. "Harnessing Information Technologies for Heat Resilient Sheep Breeding - SheepHeatIT" adı verilen bu proje, Ufuk Avrupa Programı kapsamında "yüksek öncelikli" olarak desteklenmeye hak kazandı. Projenin toplam bütçesi 6 milyon avro olarak belirlenirken, Türkiye koordinatörlüğünü ADÜ Ziraat Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Onur Yılmaz üstleniyor.
Projede ayrıca, Ziraat Fakültesi'nden Prof. Dr. İbrahim Cemal, Prof. Dr. Orhan Karaca ve Dr. Öğr. Üyesi Nezih Ata gibi akademisyenler araştırıcı olarak görev alıyor. Proje, 10 farklı ülkeden araştırma kuruluşlarının katkılarıyla yürütülecek. Avrupa Birliği Komisyonu'nun değerlendirmeleri sonucunda desteklenmeye değer bulunan bu proje, iklim değişikliğinin koyunculuk sektörü üzerindeki olumsuz etkilerine çözüm üretmeyi hedefliyor.
Proje kapsamında, koyun sürülerinin yüksek sıcaklık koşullarındaki fizyolojik ve ekonomik dayanıklılığını ifade eden Sürü Sıcaklık Dayanıklılık Skoru'nun (HHRS) artırılması amaçlanıyor. İleri genomik uygulamalar ve yüksek çözünürlüklü termal ile dijital fenotipleme teknolojileri kullanılarak, yapay zeka destekli veri analiz yöntemlerinin de entegre edileceği bu çalışmalarda, iklim değişikliğine uyumlu ve sürdürülebilir bilimsel çözümler geliştirilmesi planlanıyor.
Türkiye ayağında yürütülecek çalışmalar, ADÜ Tarımsal Biyoteknoloji ve Gıda Güvenliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (TARBİYOMER) bünyesinde gerçekleştirilecek. Yaklaşık 400 bin avro bütçeye sahip olan bu Türkiye çalışmaları, proje kapsamında önemli bir rol üstlenecek. Elde edilecek örneklerin ileri laboratuvar analizleri ile yerli gen kaynaklarının geliştirilmesi ve korunmasına yönelik birçok ulusal projeyi başarıyla tamamlayan akademik ekip, Aydın’a özgü endemik bir koyun ırkı olan Çine Çaparı’nın özelliklerini koruma altına almayı hedefliyor.
Proje ile birlikte yerli koyun ırklarının sıcaklık stresine dayanıklılık özelliklerinin belirlenmesi, bu özelliklerin genomik düzeyde analiz edilmesi ve elde edilen bilimsel verilerin ıslah ve yetiştiricilik programlarına aktarılması hedefleniyor. Sonuç olarak, projenin çıktıları ile Türkiye ve Avrupa koyunculuğunun iklim değişikliğine karşı daha dayanıklı ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşması amaçlanıyor.
