Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası'nın düzenlediği "2025 Ekonomik Değerlendirme ve 2026 Beklentiler" toplantısı, kentin önde gelen iş insanları ve yöneticilerinin katılımıyla gerçekleştirildi. Toplantıda, DTSO Başkanı Mehmet Kaya, Diyarbakır'ın güçlü ekonomik potansiyelinin barış ile taçlandırılmasının en önemli hedefleri arasında yer aldığını vurguladı. Kaya, bu yıl 143. kuruluş yılını kutlayan Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası'nın, 26 bini aşan üyesi ile kentin en güçlü sivil toplum örgütlerinden biri olduğunu belirtti.
Kaya, konuşmasında Diyarbakır'ın 2025 yılı ihracat rakamlarını paylaşarak, resmi kayıtlara göre 2024'e kıyasla yaklaşık yüzde 13,5 oranında bir artış ile 275 milyon dolarlık bir ihracatın beklendiğini ifade etti. Ancak bu rakamın, kentin gerçek potansiyelini yansıtmadığını belirten Kaya, kayıt dışılık ve sistemsel eksiklikler nedeniyle fiili ihracatın 1 milyar doların üzerinde olduğunu savundu. Ayrıca, her yıl ortalama 1000 sanayi sicilli işletmenin açıldığını ve bu durumun güçlü bir imalat altyapısına sahip olduklarını gösterdiğini ifade etti.
Barışın Ekonomiye Katkısı
Kaya, Diyarbakır'ın ithalatının düşük, ihracatının yüksek olduğunu ve imalata dayalı ihracat yapan bir kent olduğunu belirtti. İhracatın yüzde 50'den fazlasının Irak'a, özellikle Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ne yapıldığını dile getiren Kaya, Suriye'ye olan ihracatta da 2025 yılında yüzde 99'luk bir artış yaşandığını ifade etti. Suriye’de kalıcı barışın sağlanması ve sınır kapılarının açılması halinde, Türkiye’nin Irak'ta yakaladığı yüksek ihracat hacmine Suriye'de de kısa sürede ulaşılabileceğine inandığını belirtti.
Kaya, Diyarbakır'daki beş Organize Sanayi Bölgesi'nin mevcut durumuna da değinerek, şirket verilerine göre 2025 yılında kapanan şirketlerin açılan şirketlere oranının yüzde 40 seviyelerine ulaştığını kaydetti. Önceki yıllarda bu oranın yaklaşık yüzde 20 civarında olduğunu belirten Kaya, bu durumun ekonomik krizin derinliğini gösterdiğini ifade etti. Özellikle tekstil sektörü, ticaret ve beyaz eşya satıcılarında ciddi kapanmalar yaşandığını vurguladı.
Finansman ve Ayrımcılık Sorunları
Kaya, Diyarbakır merkezli firmaların finansmana erişimde bankalar nezdinde dezavantajlı konumda olduklarını ve batı illerine taşınma eğilimlerinin artığını dile getirdi. 2025 yılında bu sayının 104 firmaya ulaştığını belirten Kaya, bu durumun iki temel sebebi bulunduğunu ifade etti. Bunlar; finansmana erişimde yaşanan zorluklar ve bölge firmalarının batıdaki ihalelerde ayrımcılığa uğramalarıydı. Ayrıca, sanayi sicili ve kapasite raporu başvurularındaki artışın, Diyarbakır’ın güçlü bir sanayi dinamiğine sahip olduğunu gösterdiğini vurguladı.
Kaya, Diyarbakır’ın zengin kültürel değerleri ve mutfak lezzetlerine de dikkat çekerek, Gastro İnovasyon Merkezi ve Sanayi Mektebi gibi projelerin kentin kültürel ve ekonomik potansiyelini geleceğe taşıma hedeflerinin örnekleri olduğunu belirtti. 2025 yılında 100’den fazla kadına aşçılık eğitimi verildiğini ve bu süreçte yerel ürünlerin öne çıktığını ifade etti. Diyarbakır, coğrafi işaretli ürünler konusunda Türkiye’nin öncü illerinden biri olduğunu belirtti.
Kaya, barış ve demokrasi vurgusu yaparak, ekonomik kalkınmanın sürdürülebilirliği için güvenlikçi politikaların sona ermesi gerektiğini vurguladı. Ayrıca, Diyarbakır Havalimanı’ndaki uçuş sorunlarının acilen çözülmesi gerektiğini belirtti. 2026 hedefleri arasında Karacadağ’da GES Endüstri Bölgesi kurulması, lojistik merkezinin tamamlanması ve hızlı tren projelerinin hızlandırılması yer aldığını söyledi.
Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesi Başkanı Mustafa Fidan ise, OSB’de 370 fabrikanın üretim yaptığını ve 23 bin kişinin istihdam edildiğini belirtti. Fidan, OSB’nin bölgenin ekonomik kalkınmasında önemli bir rol üstlendiğini ifade etti. Ayrıca, sanayiciye özel bir banka yapısının oluşturulmasının, sanayiye özgü kredi paketleri ile desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
