Sindirim sistemi hastalıklarının tanısında önemli bir yere sahip olan endoskopi ve kolonoskopi, özellikle mide ve bağırsak kanserlerinin belirtileri ortaya çıkmadan önce tespit edilmesine yardımcı olmaktadır. Medical Park İstanbul Onkoloji Hastanesi Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Emrah Poşul, bu işlemlere yönelik yanlış inançların, erken tanı konulmasını engelleyebileceğini ifade ederek, risk grubundaki kişilerin bu taramaları ihmal etmemesi gerektiğini vurguladı.
Endoskopi ve Kolonoskopinin Kullanım Alanları
Uzm. Dr. Poşul, endoskopi ve kolonoskopinin sindirim sistemi hastalıklarının tanısında sıkça başvurulan yöntemler olduğunu kaydetti. Endoskopi, ucunda kamera bulunan esnek bir tüple yemek borusu, mide ve on iki parmak bağırsağının incelenmesini sağlar. Bu yöntem, yutma güçlüğü, gastrit, ülser, reflü, çölyak hastalığı ve mide kanseri gibi rahatsızlıkların tanısında kullanılır. Kolonoskopi ise kalın bağırsak ve ince bağırsağın son kısmının görüntülenmesine olanak tanır ve polipler, kolon kanseri, Crohn hastalığı gibi hastalıkların teşhisinde önemli rol oynar.
Yanlış İnançların Etkileri
Toplumda endoskopi ve kolonoskopiye dair pek çok yanlış inanç bulunduğunu belirten Uzm. Dr. Poşul, en yaygın inanışın bu işlemlerin aşırı ağrılı olduğu olduğunu ifade etti. Ancak günümüzde işlem öncesi hazırlık ilaçları ve anestezi uygulamaları sayesinde bu süreç oldukça konforlu hale gelmiştir. Bir diğer yanlış inanç ise kişinin hiç şikayeti yoksa bu işlemlere gerek duymadığı düşüncesidir. Oysa kanser öncüsü lezyonlar, uzun yıllar boyunca belirti vermeden ilerleyebilir.
Kolonoskopi Taramaları İçin Öneriler
Kolon kanseri taramalarında yaş faktörünün önemli olduğuna dikkat çeken Uzm. Dr. Poşul, sağlıklı bireylerin rutin kolonoskopi taramalarına 45 yaşında başlaması gerektiğini belirtti. Ailede kolon kanseri öyküsü bulunan kişilerde ise tarama programının daha erken başlaması önerilmektedir. Birinci derece akrabasında kolon kanseri bulunan kişilerde, akrabanın tanı aldığı yaştan 10 yıl önce taramaya başlanması gereken bir durumdur.
Erken Tespit ve Poliplerin Önemi
Mide ve bağırsak kanserlerinin erken tanısında endoskopik işlemlerin kritik rol oynadığını vurgulayan Uzm. Dr. Poşul, bu işlemler sayesinde tümörlerin henüz milimetrik boyutlardayken tespit edilebildiğini söyledi. Kolon ve mide kanserlerinin büyük kısmı, polip adı verilen küçük lezyonlardan gelişmektedir. Bu lezyonların erken dönemde çıkarılması, kanser gelişiminin önlenmesi açısından büyük önem taşır.
Belirtiler ve Endoskopi Gerekliliği
Uzun süren mide ağrısı, reflü, kansızlık ve bağırsak alışkanlıklarındaki değişikliklerin dikkate alınması gerektiğini belirten Uzm. Dr. Poşul, bu şikayetler kronikleşirse ve tedaviye rağmen düzelmiyorsa mutlaka endoskopik inceleme yapılması gerektiğini ifade etti. Özellikle istemsiz kilo kaybı, yutma güçlüğü, dışkıda kan gibi bulgular varsa, vakit kaybetmeden değerlendirilmesi önem taşır.
Kolonoskopi ve Poliplerin Çıkarılması
Kolonoskopi sırasında tespit edilen poliplerin çoğunun aynı seansta çıkarılabildiğini belirten Uzm. Dr. Poşul, bu sayede hem tanı hem de tedavi işlemlerinin aynı anda yapılabileceğini kaydetti. Bu yaklaşım, kolon kanseri gelişme riskini önemli ölçüde azaltmaktadır.
Gençlerde Kolon Kanseri Artışı
Son yıllarda genç yaş grubunda kolon kanseri vakalarının arttığını söyleyen Uzm. Dr. Poşul, bu artışta işlenmiş gıdalarla beslenme, liften fakir diyet, obezite ve hareketsiz yaşam tarzının etkili olduğunu belirtti. Genç bireylerin dışkıda kanama, geçmeyen kabızlık veya ishal gibi belirtileri basit nedenlere bağlamamaları, mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Yapay Zekanın Rolü
Endoskopi teknolojilerindeki yeniliklere de değinen Uzm. Dr. Poşul, yapay zekâ destekli sistemlerin doktorların gözünden kaçabilecek küçük lezyonları tespit etmek konusunda önemli katkılar sağladığını belirtti. Bu sayede lezyon yakalama oranlarının artırılması, erken tanıya büyük katkı sağlamaktadır. Ayrıca yüksek çözünürlüklü görüntüleme sistemleri ve özel ışık teknolojileri ile dokuların daha ayrıntılı değerlendirilmesi mümkündür.
Yaşam Tarzı Değişiklikleri
Mide ve bağırsak kanserlerinden korunmada yaşam tarzının büyük önem taşıdığını belirten Uzm. Dr. Poşul, bol lifli ve sebze ağırlıklı Akdeniz tipi beslenmenin benimsenmesi gerektiğini, işlenmiş et tüketiminin sınırlandırılması, düzenli egzersiz yapılması ve sigara ile alkolden uzak durulmasının önemini vurguladı. Tarama programlarının aksatılmaması ise erken tanı açısından hayati bir öneme sahiptir.
