Isparta'da bal üretimi sezonu, kış aylarını Antalya'da geçirerek oraya kışlatılan arıcıların mayıs ayında Isparta'ya dönmesiyle başlıyor. Yaz mevsiminin gelmesi ile birlikte, gezgin arıcılar kış sürecinin ardından bal üretimine hız veriyor. Haziran ayı sonu ve temmuz ayında ilk olarak bahar balı hasat edilirken, ardından sırasıyla sedir, geven ve çiçek balı üretimi gerçekleştiriliyor. Temmuz ortalarına gelindiğinde ilk hasat tamamlanıyor ve arılar ayçiçeği tarlalarına taşınıyor. Üretim süreci bu şekilde devam ederken, üreticiler yılda üç defa bal hasadı yapma imkanına sahipler. Ayrıca, arıcılık ürünleri değerlendirilerek bal mumundan doğal kremler üretiliyor. Bu kremler, zeytinyağı, bal mumu ve propolis içermektedir. Isparta'nın Deregümü köyü ve Bozanönü bölgesinde gezgin arıcılık yapan 31 yaşındaki Mustafa Sorkut, bu yıl mayıs ayında etkili olan kar yağışı nedeniyle geçen yıla göre rekoltenin düştüğünü, ancak bu durumun balın kalitesini etkilemediğini belirtti. Sorkut, gezginci arıcılığın giderek daha maliyetli hale geldiğini ve üreticilere daha fazla destek sağlanması gerektiğini vurguladı. Isparta Arı Yetiştiricileri Birliği Başkanı Adem Kılıç, bu yıl bal fiyatlarında geçen yıla göre bir değişiklik olmadığını ifade etti. Kılıç, çam ve çiçek balının kilogram fiyatının yaklaşık 600 lira civarında olduğunu, yüksek yayla balı ile sedir balının ise kilogram fiyatının bin liradan satıldığını belirtti.
Arıların Kışlatma Süreci
Mustafa Sorkut, elektrik teknisyeni olmasının yanı sıra beş yıl önce iki kovanla arıcılığa başladığını ve şu anda 150 kovan arıya sahip olduğunu ifade etti. Ayrıca, 70 kovanla ana arı üretim kutuları bulundurduğunu dile getiren Sorkut, "Şu anda ayçiçek tarlalarının olduğu Bozanönü bölgesindeyiz. Beş yıl önce başladım arıcılığa. İlk başta tabii ki hiçbir bilgimiz yoktu. İki sene boyunca ön araştırma yaptım. Daha sonrasında iki kovanla başladık. İki kovanla başladığımız bu serüven, bugün 150 kovana ulaştı ve 700 tane ana arı üretim kutumuz var. Arılarımızı kıştan çıkardıktan sonra, yani bahar döneminde gezginci arıcılık yapıyoruz. Arılarımızı Antalya’ya, Aksu’ya taşıyoruz ve orada kışlatıyoruz. Kışlatma döneminden sonra, mayısın 15’inden itibaren Isparta’ya getiriyoruz. Isparta’ya getirdikten sonra, haziran ayının sonunda ve temmuz ayında, tabii bu tamamen doğaya bağlı olarak, bahar balı dediğimiz balı elde ediyoruz" dedi.
Isparta'nın Balları ve Kalitesi
Sorkut, bahar balının ardından sedir, geven ve çiçek balı üretimini yaptığını belirterek, "Sedir balı bir salgı balıdır ve çok kaliteli bir baldır. Aynı zamanda bölgemizde ada çayı ve kekik bulunuyor. Kekiğin de üç dört çeşidi var. Arılar bu bitkilerden nektar getirerek bal yapıyor. Daha sonra, ağustos ayına doğru, temmuz ayının ortalarında balın bir kısmını hasat ediyoruz ve ayçiçek balı için ayçiçeği tarlalarına getiriyoruz. Bu şekilde üretimimiz devam ediyor. Yılda üç defa hasat yapıyoruz. Şu anda sedir balı sezonu bitmek üzere. Arılarımızın yaklaşık 80-90 kovanını ayçiçeğine getirdik. Diğer kısmını ise Kayı bölgesinde petek bal olarak çalıştırdık. Ayçiçek balı Isparta bölgesinde çok bilinen bir bal değil. Ancak araştırmalara göre sporculara kesinlikle önerilen bir bal. Protein değeri yüksek olduğu için tercih ediliyor. Ayrıca küçük çocuklarda ateş düşürücü özelliği olduğu ve ilaç etkisi gösterdiği söyleniyor. Bunun yanında bölgemizin balları, Isparta’nın birçok bölgesinde üretilen ballar Anzer balı gibi markalaşmış ballarla yarışabileceğine inanıyorum. Isparta bölgesinin ballarının besin değeri çok yüksektir. Bal mumundan, bizim ürettiğimiz bir krem de var. Bunu tamamen kendimiz deneye deneye geliştirdik. İçerisinde zeytinyağı, bal mumu ve propolis bulunuyor. Bal mumunu arıların ördüğü peteklerden elde ediyoruz. Aynı zamanda antibakteriyel bir üründür. Bölgemizde çok bilinen lavanta ve gül yağı var. Ayrıca yaklaşık bin 400 metre rakımda yetişen kantaron bitkisinden elde ettiğimiz kantaron yağını da kullanıyoruz. Bunları bal mumuyla birleştirerek bir krem elde ediyoruz" ifadelerini kullandı.
Destek ve Zorluklar
Sorkut, bu sene kar yağışından kaynaklı, geçen senelere göre rekoltenin daha düşük olduğunu belirtirken, bu durumun balın kalitesini etkilemediğini vurguladı. Desteklemelerin az olduğuna dikkat çeken Sorkut, "Biz bu desteklere ulaşamıyoruz. Çünkü desteklerden faydalanabilmek için öncelikle ciddi bir maddi güce sahip olmak gerekiyor. Asıl desteğin, ciddi anlamda arıcılık yapan kişilere verilmesi gerektiğini düşünüyorum. Gezginci arıcılık yaptığımız için bu sene çıkan yeni düzenlemeyle birlikte orman bölgelerinde kovan başına 100 TL ücret talep ediliyor. Yakıt çok pahalı, nakliye çok pahalı. Buna bu ücret de eklenince arıcılık daha da zor hale geliyor. Bal kesinlikle arıcıdan alınmalı, marketlerden değil. Buna özellikle dikkat edilmesi gerekiyor. Bal ucuz bir ürün değildir; çünkü çok büyük emek ister ve masrafı yüksektir. Herkesin yapabileceği bir iş değildir. Kaliteli bal, arıcıdan alınır" diye konuştu.
Isparta Arı Yetiştiricileri Birliği ve Rekolteler
Isparta Arı Yetiştiricileri Birliği Başkanı Adem Kılıç, şu an birliğe bağlı 950 üyenin bulunduğunu dile getirdi. Başkan Kılıç, "Yaklaşık 250 ton civarında üretim yapılıyor. Buna bütün ilçelerimiz de dahil. Geçen yıl rekoltemiz çok güzeldi. Özellikle lavanta, sedir ve çiçek balında verim yüksekti. Geçen yıl özellikle sedir balı çok yoğundu. Lavanta balımız da oldukça yoğundu ama sedir balı gerçekten harikaydı. Meşe balımızda da oldukça iyi bir verim elde ettik. İnşallah bu yıl da sezonun güzel geçeceğini ümit ediyorum. Ancak çiçek balında bu yıl oldukça büyük bir düşüş var. Isparta genelinde yağışların fazla olması nedeniyle bu durum yaşandı. Aynı zamanda merkezde sedir balı neredeyse yok. İlçelerimizin bazılarında ise şu anda güzel bir akım var. Sedir balı sezonu da hâlâ devam ediyor" şeklinde konuştu.
Bal Fiyatları ve Gelecek
Bal fiyatlarına değinen Başkan Kılıç, "Fiyatlarımıza baktığımız zaman çam balı ve çiçek balı yaklaşık 600 lira bandında. Tabii bu, balın çeşidine göre değişiyor. Yüksek yayla ballarımız bin lira, sedir balımız da bin lira seviyesinde. Meşe balımız ise henüz çıkmadı. Geçen yıl perakende satış fiyatı yaklaşık bin liraydı. Geçen yılla bu yıl arasında şu an için fiyat açısından herhangi bir fark yok. Ancak rekoltede düşüş olursa fiyatlarda bir miktar artış olabilir" dedi.
