İzmir, endüstriyel mirasını koruma konusundaki başarısını Avrupa'ya taşıdı. İzmir Büyükşehir Belediyesi, tarihi dokusunu koruyarak dünyaya tanıtma hedefiyle hareket ediyor. Belediye, şehre yeni uluslararası başarılar kazandırmaya devam ediyor. Bu kapsamda, Tarihi Havagazı Fabrikası, Tarihi Asansör ve Ahmet Piriştina Kent Arşivi ve Müzesi, Avrupa'nın prestijli endüstriyel turizm ağı olan Avrupa Endüstriyel Miras Rotası'na resmi üye oldu. Bu sayede, İzmir'in sanayi geçmişinin somut kanıtları olan bu yapılar, Avrupa sanayi mirası rotasının bir parçası olarak dünyadaki turistlerin ve araştırmacıların ilgisini çekecek.
Cazibe Merkezi Olma Hedefi
İzmir Büyükşehir Belediyesi Kültür Sanat ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı'nın gerçekleştirdiği bu üyelikle, İzmir; geleneksel "deniz, kum ve güneş" turizminin ötesine geçerek, köklü sanayi tarihi ile yerli ve yabancı turistler için nitelikli bir cazibe merkezi haline gelecek. Belediyenin endüstriyel mirasın korunması ve belgelenmesi konusundaki çalışmaları Avrupa standartlarında devam edecek.
Avrupa Endüstriyel Miras Rotası Nedir?
Avrupa Konseyi Kültür Rotaları'ndan biri olan Avrupa Endüstriyel Miras Rotası (ERIH), Avrupa'nın sanayi tarihine ışık tutan önemli alanları bir araya getiren bir bilgi ve turizm ağıdır.
Tarihi Havagazı Fabrikası
19. yüzyılın ortalarında İzmir sokaklarını aydınlatmak amacıyla inşa edilen Havagazı Fabrikası, İzmir'in sanayileşme tarihindeki önemli duraklardan biridir. Bu tesis, İzmir limanındaki ticari hareketliliğin gece de devam etmesine olanak sağlayan stratejik bir enerji merkeziydi. Bir zamanlar kömürden ışık üreten fabrika, bugün kentin sosyal hafızasını koruyan, halkı kültür ve sanatla buluşturan bir endüstriyel müze haline geldi. Restorasyonu ile dikkat çeken dev tuğla baca, 19. yüzyıl endüstriyel mimarisinin en belirgin sembollerindendir.
Tarihi Asansör Binası
1907 yılında Mithatpaşa Caddesi ile Şehit Nihatbey Caddesi arasındaki kot farkını aşmak için inşa edilen Tarihi Asansör, mühendislik ve sosyal dayanışmanın bir örneğidir. 155 basamaklı Karataş merdivenlerini aşma zorunluluğuna teknolojik bir çözüm sunan bu yapı, eşsiz tuğla işçiliği ve demir döküm korkulukları ile endüstriyel estetiği günümüze taşır. Kulenin yapımında özel olarak Marsilya'dan getirilen tuğlalar kullanılmıştır. Döneminde su basıncını kullanan hidrolik bir mekanizmayla çalışan asansör, 1985 yılındaki restorasyon çalışmalarına kadar orijinal yapısını korumuş, daha sonra elektrikli sisteme dönüştürülmüştür.
Ahmet Piriştina Kent Arşivi ve Müzesi
1932 yılında inşa edilen eski bir itfaiye binası olan Ahmet Piriştina Kent Arşivi ve Müzesi (APİKAM), İzmir’in erken Cumhuriyet dönemine ait karakteristik yapılarındandır. Mimar Mesut Özok tarafından tasarlanan bu bina, itfaiye araçlarının hızlı çıkış yapabilmesi için geniş hangar kapıları ve yüksek gözlem kulesi ile işlevsellik odaklıdır. Dönemin en erken uyarı sistemini temsil eden yüksek kule, kentsel güvenlik teknolojileri ile mimariyi birleştirir. Bu yapı, 2004 yılından itibaren kentin yazılı ve görsel belleğini koruyan bir merkez haline gelmiştir. Yapının özgün itfaiye garajı ve gözetleme kulesi, kentin teknik geçmişine saygı duyarak dönüştürülmüş başarılı örnekler arasındadır.
Tarihi Havagazı Fabrikası, Tarihi Asansör ve Ahmet Piriştina Kent Arşivi ve Müzesi, İzmir’in endüstriyel geçmişinin sadece binalardan ibaret olmadığını, yaşayan bir şehir karakteri olduğunu göstermektedir.
