22 Mart Uluslararası Fok Günü’nde, Akdeniz keşiş fokunun neslinin devamı için yaşam alanlarının korunması gerektiği vurgulandı. Geçtiğimiz günlerde Antalya Gazipaşa’da yaşanan olayda, fokların yaşam alanlarına dalış yapılması, koruma çalışmalarını olumsuz etkiledi. Türkiye kıyılarında sayılarının 140’dan az olduğu bilinen Akdeniz keşiş foku (Monachus monachus), bu nadir deniz memelisi türünün hayatta kalabilmesi için kıyı mağaralarının korunması kritik bir öneme sahip. Akdeniz Koruma Derneği (AKD), özellikle yaz aylarına yaklaşırken fokların dinlenme ve yavrulama amacıyla kullandığı kıyı mağaralarına yapılan insan baskısının arttığına dikkat çekiyor.
AKD’nin Foça, Muğla ve Antalya kıyılarında yürüttüğü bilimsel izleme çalışmaları, Akdeniz keşiş foklarının yılın çeşitli dönemlerinde hangi mağaralarda bulunduğunu belirlemeye yardımcı oluyor. Fotokapan ve uzaktan izleme sistemleri kullanılarak yapılan bu çalışmalar, deniz ortamında türlerin izlenmesine olanak tanıyor.
Fok yaşam alanlarına girilmesi yasak
Akdeniz keşiş foku, denizde yaşayan bir memeli olmasına rağmen dinlenme, doğum ve yavru bakımı için kıyı mağaralarına ihtiyaç duyar. Mağaralarda insanla karşılaşma, özellikle doğum döneminde, anne ve yavru için ciddi riskler oluşturabilir. Türkiye'de fok mağaralarına girişin yasal olarak yasak olduğu belirtilse de, zaman zaman tur tekneleri, dalış aktiviteleri veya meraklı ziyaretçiler bu alanlarda Akdeniz keşiş foklarını rahatsız edebiliyor.
Engelleyici yasalar var ama etkili koruma henüz söz konusu değil
Türkiye’de Akdeniz keşiş foklarının yaşadığı kıyı mağaralarına girilmesi, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında yasaklanmıştır. Mağaralara dalış yapmak, yüzerek girmek veya bu alanlarda beklemek mevzuat gereği yasaklanmıştır. Ayrıca, Akdeniz keşiş fokunun avlanması ve zarar görmesi de Kara Avcılığı Kanunu ile yasaklanmış olup, nesli tehlike altındaki türlerin ve yaşam alanlarının korunmasına yönelik yasalarla güvence altına alınmıştır.
Bir Akdeniz keşiş foku ile karşılaşırsanız bunlara dikkat edin
Akdeniz Koruma Derneği, denizde veya kıyıda bir Akdeniz keşiş foku ile karşılaşılması durumunda, hayvanın rahatsız edilmemesi ve güvenliğinin korunması için mağaralara girilmemesi gerektiğini vurguladı. Fokların dinlenme ve yavrulama alanı olan kıyı mağaralarına karadan ya da denizden giriş yapılmaması, bu alanların türün hayatta kalması için kritik öneme sahip olduğu belirtildi. Ayrıca, Akdeniz keşiş fokuna yaklaşılmaması ve sessiz olunması istendi.
