Rize, Türkiye'nin en yağışlı şehirlerinden biri olarak, yağmurun günlük yaşamda önemli bir rol oynaması nedeniyle şemsiyenin de kent kültüründe önemli bir yere sahip olduğunu ortaya koyuyor. Ancak teknoloji ve ucuz ithal ürünlerin etkisiyle unutulmaya yüz tutan şemsiye tamirciliği mesleği, Rize'de hala varlığını sürdürüyor. 61 yaşındaki Orhan Tarlacı, yaklaşık 40 yıldır babasından öğrendiği bu mesleği devam ettiriyor. Çocuk yaşlarda çinko oluk ve lehim işlerine başlayan Tarlacı, zamanla şemsiye tamirine yöneldi ve bugün Rize'de bu işi yapan tek usta olarak biliniyor. Tarlacı, Artvin'den Trabzon'a kadar birçok yerden tamir için şemsiye aldığını, hatta İstanbul'dan bile Rizelilerin bozuk şemsiyelerini getirdiğini belirtiyor.
Babasından Öğrendiği Mesleği Yaşatıyor
Orhan Tarlacı, çocukluğundan beri çinko, oluk ve lehim işlerine ilgi duyduğunu ve bu mesleğin ailesinden kendisine miras kaldığını ifade ediyor. "Dede mesleğimiz" diyerek bu geleneği sürdürdüğünü dile getiren Tarlacı, "Eskiden daha çok çinko oluk işi yapıyorduk. Şimdi ise daha çok şemsiye tamiriyle ilgileniyorum" diyor. Rize'de zamanla bu mesleği icra eden ustaların azaldığını, kendisinin de bu geleneği yaşatmaya çalıştığını vurguluyor.
Şemsiye Tamiri Azalıyor
Tarlacı, şemsiye tamirinin giderek azaldığını ve bu işin geleceğinin belirsiz olduğunu ifade ediyor. "Karadeniz'de hemen hemen başka bir şemsiye tamircisi yok" diyerek, Hopa'dan Trabzon'a kadar birçok kişinin kendisine şemsiye getirdiğini belirtiyor. Yaz aylarında memleketlerine gelenlerin bozuk şemsiyelerini tamir ettirmek için Rize'ye geldiğini aktarıyor. Şemsiye tamirciliğinin artık bir sanat olarak kalmadığını kaydeden Tarlacı, insanların bozuk şemsiyeleri atmak yerine tamir ettirmek için geldiğini vurguluyor.
Rize'de Şemsiyesiz Dışarı Çıkılmaz
Rize'de yaşayanların hava durumuna bakmadan şemsiyeyle evden çıktıklarını ifade eden Tarlacı, "Burası Rize. Yağmurun başkenti. Burada insanlar evden çıkarken şemsiyesiz çıkmaz" diyor. Emekli olduğunu ve bu işi hobi olarak sürdürdüğünü belirten Tarlacı, geçimini sağlamak için ek işlere de yöneldiğini dile getiriyor. Aynı zamanda, eski şemsiyelerin kalitesinin daha iyi olduğunu ve günümüzdeki ürünlerin kısa sürede kırıldığını söylüyor.
Şemsiyelerin Kalitesi Düşüyor
Tarlacı, günümüzde satılan şemsiyelerin kalitesiz olduğunu ve birçok ürünün kısa sürede kırıldığını ifade ediyor. "Eskiden şemsiye ucuzdu, insanlar tamir yaptırmazdı. Şimdi en kötü şemsiye bile 350-400 lira" diyor. Dükkanında eski şemsiyelerin parçalarının hala bulunduğunu ve insanların bu parçalarla tamir için geldiğini belirtiyor. Şemsiyelerin pahalanmasının ardından tamire olan ilginin arttığını söyleyen Tarlacı, özellikle kadın müşterilerin bozuk şemsiyeleriyle dükkana geldiğini aktarıyor.
Şemsiye Tamiri Sabır İster
Tarlacı, şemsiye tamirinin zahmetli bir iş olduğunu ve sabır gerektirdiğini belirtiyor. Farklı telli şemsiyelerin tamirinin zorluğuna dikkat çeken Tarlacı, bu mesleği sevdikçe daha fazla hobi haline getirdiğini ifade ediyor. Müşterilerinin kendisine dua ettiğini söyleyerek, mesleğin kaybolması konusundaki endişeleri dile getiriyor. "İki oğlum var, biri biraz yapıyor ama başka bir işte çalışıyor" diyor.
Gelecek Belirsiz
Gençlerin bu tür mesleklere ilgi göstermediğini belirten Tarlacı, "Şimdiki gençler bu işe yanaşmıyor" diyor. Gelecekte bu mesleği devam ettiren birinin olup olmayacağı konusunda belirsizlik yaşıyor. "Belki tamamen biter, belki biri çıkar devam ettirir" diyor. Yıllardır aynı dükkanda çalışarak hem insanların şemsiyelerini tamir eden hem de kaybolmaya yüz tutmuş bir zanaati yaşatmaya çalışan Orhan Tarlacı, bu mesleği sürdürmeye kararlı.
(KA-ÖS-Y)
