Yapay zekâ teknolojilerinin hızla yaygınlaştığı günümüzde, bu sistemlerin arka planda yarattığı "görünmeyen su tüketimi" konusu, uzmanlar tarafından önemle gündeme getirilmektedir. Samsun'da yapılan değerlendirmelere göre, yapay zekâ kaynaklı su tüketimi toplam kullanım içinde kayda değer bir orana ulaşabilir. Prof. Dr. Yusuf Demir, bu bağlamda, "Hedefimiz daha fazla yapay zekâ değil, daha sürdürülebilir yapay zekâ olmalıdır" dedi.
Yapay Zeka ve Su Tüketimi
Demir, yapay zekâ sistemlerinin günlük hayatta kullanıcıların her sorgusunun arka planda ciddi enerji ve su maliyeti oluşturduğunu ifade etti. Her yapay zekâ uygulaması dev veri merkezlerinde çalışırken, bu merkezlerdeki sunucular yüksek sıcaklık üretmekte ve soğutulmak için suya ihtiyaç duymaktadır. Tek bir sorgunun etkisi küçük görünse de, milyarlarca işlem göz önüne alındığında toplam etki oldukça büyük bir boyuta ulaşmaktadır.
Su Yönetimi ve Stratejik Önemi
Türkiye’nin iklim değişikliği ile mücadele ettiği bir dönemde, su yönetiminin ulusal güvenlik düzeyine yükseldiğine dikkat çeken Demir, "Son yıllarda artan sıcaklıklar, düzensiz yağış rejimi ve azalan yeraltı su seviyeleri, su yönetimini stratejik bir konu haline getirmiştir" şeklinde konuştu. Türkiye, kişi başına düşen kullanılabilir su miktarı bakımından su stresi yaşayan ülkeler arasında yer almakta ve mevcut eğilimlerin devam etmesi durumunda su fakirliği sınırına yaklaşacağı öngörülmektedir.
Yapay Zeka ve Sürdürülebilirlik
Demir, yapay zekanın doğru bir şekilde planlandığında su kaynaklarının korunmasında güçlü bir araç olabileceğini vurguladı. Akıllı sulama sistemleri, su şebekelerindeki kaçakların tespiti ve kuraklık ile taşkın risklerinin tahmin edilmesi gibi konular, yapay zekâ ile daha verimli hale getirilebilir. Bu nedenle, "daha fazla yapay zekâ" değil, "daha sürdürülebilir yapay zekâ" hedeflenmelidir. Yapay zekâ, insanlığın geleceğini şekillendirecek önemli teknolojilerden biridir; ancak bu sürecin sürdürülebilir olması için doğal kaynakları korumak gereklidir.
Sürdürülebilir Dijital Dönüşüm İçin Öneriler
Prof. Dr. Yusuf Demir, sürdürülebilir dijital dönüşüm için önerilerini sıraladı. Üniversitelerde "Sürdürülebilir Yapay Zekâ ve Su Yönetimi" alanında disiplinler arası araştırmalar desteklenmeli, yapay zekâ tabanlı su yönetim sistemleri belediyeler ve sanayi bölgelerinde yaygınlaştırılmalıdır. Ayrıca, veri merkezlerinde su ayak izi ölçümü ve raporlaması yapılmalı, enerji ve su verimliliğini artıracak teknolojilere öncelik verilmelidir. Kamu kurumları ve özel sektör için sürdürülebilir dijital altyapı standartları oluşturulmalı, yapay zekâ stratejileri, ulusal su verimliliği ve iklim değişikliğine uyum politikalarıyla bütünleştirilmelidir. 21. yüzyılda ülkelerin gerçek zenginliği, yalnızca veri üretme kapasitesi ile değil, su kaynaklarını yönetme becerisi ile de ölçülecektir.
