Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Haziran ayı Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısına ait özetini yayımladı. Özet içerisinde, jeopolitik gelişmelerin enerji fiyatları üzerindeki etkileri ve belirsizliklerin sürdüğü vurgulanmaktadır. TCMB, enerji arzı, tedarik zincirleri ve taşıma maliyetlerine dair belirsizliklerin süresinin ve boyutunun, enerji fiyatlarının gelecekteki seyrini belirleyeceğini ifade etti.
Jeopolitik risklerin, Orta Doğu ve Afrika gibi birçok bölgede ekonomik büyüme öngörülerini olumsuz etkilediği gözlemlenmektedir. 2026 için büyüme tahminleri aşağı yönde revize edilirken, 2027'de büyüme oranlarının toparlanması beklenmektedir. Küresel büyüme endeksinin 2026 için yüzde 1,7, 2027 için ise yüzde 2,5 oranında artacağı öngörülüyor.
Emtia fiyatlarındaki yükseliş, küresel enflasyon üzerinde riskler oluşturmakta. Merkez bankaları, bu riskleri izlerken, büyüme ve istihdam üzerindeki olumsuz etkileri de göz önünde bulundurmaktadır. Politika faizlerinin artırım beklentileri, gelişmiş ülkelerde güçlenmektedir. Jeopolitik gelişmelerin arz şokları üzerindeki etkisi, küresel para politikalarının seyrini etkilemektedir. Belirsizlik ve risk iştahındaki dalgalanmalar, gelişen ülke hisse senedi piyasalarına yönelen sermaye akımlarında dalgalı bir seyir yaratmıştır.
Parasal ve Finansal Koşullar
Bireysel kredilerde, 24 Nisan ile 5 Haziran arasında büyüme oranı yüzde 2,1 seviyesine gerilemiştir. Bu gerilemede, ihtiyaç ve konut kredilerindeki yavaşlama etkili olmuştur. Türk Lirası ticari kredilerinin büyüme oranları ise yüzde 2,4, yabancı para ticari kredilerde ise yüzde 0,4 seviyesine düşmüştür.
TL mevduat faiz oranları, 24 Nisan ile biten haftaya göre 70 baz puan artarak, 5 Haziran itibarıyla yüzde 47,7 seviyesine ulaşmıştır. Aynı dönemde ticari kredi faiz oranları 76 baz puan artışla yüzde 50,5 seviyesine yükselmiştir. İhtiyaç kredisi faiz oranları yüzde 64,1, konut kredisi faiz oranları ise yüzde 39,3 seviyesine çıkmıştır.
TCMB, sıkı parasal duruşunu desteklemek amacıyla 23 Mayıs'ta zorunlu karşılık uygulamasında değişiklikler yapmıştır. Tüketicilere kullandırılan ihtiyaç ve taşıt kredileri için büyüme sınırları düşürülmüştür. TCMB brüt uluslararası rezervleri ise 24 Nisan'dan bu yana 11,6 milyar ABD doları azalmış, 5 Haziran itibarıyla 159,4 milyar ABD doları seviyesine gerilemiştir.
Talep ve Üretim
Gayri Safi Yurt İçi Hâsıla (GSYH), 2026'nın ilk çeyreğinde yıllık ve çeyreklik bazda sırasıyla yüzde 2,5 ve yüzde 0,1 oranlarında artış göstermiştir. Birinci çeyrekte büyümenin temel kaynağı hizmetler sektörü olmuştur. Tarım katma değerindeki artış, bitkisel üretimdeki don ve kuraklık etkisiyle yaşanan düşüş sonrası gerçekleşmiştir. Özel tüketim ve toplam yatırımların yıllık büyümeye katkısı azalmıştır. İlk çeyrek verileri, iktisadi faaliyetin yavaşlamaya devam ettiğini göstermektedir.
Mayıs ayında, mevsimsellikten arındırılmış istihdam 32,2 milyon kişi seviyesine gerilemiş, işgücüne katılım oranı çeyreklik olarak düşmüştür. İşsizlik oranı ise yüzde 8,2 seviyesinde sabit kalmıştır. Mart ayında cari işlemler dengesi aylık bazda 9,7 milyar ABD doları açık vermiştir. Cari açığın finansmanı, bankacılık sektörünün uzun vadeli borç çevirme oranının yüksek seviyelerde olduğunu gösteriyor.
Enflasyon Gelişmeleri ve Beklentiler
Tüketici fiyatları mayıs ayında yüzde 1,71 artmış, yıllık enflasyon yüzde 32,61 seviyesine ulaşmıştır. Bu dönemde enerji, gıda ve alkolsüz içeceklerin fiyatlarında artış gözlemlenmiştir. Enflasyon beklentileri, piyasa katılımcıları anketine göre yükseliş göstermiştir. 2026 yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 28,9, 2027 yıl sonu enflasyon beklentisi ise yüzde 21,1 düzeyine çıkmıştır.
TCMB, politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37'de sabit tutma kararı almıştır. Para politikası duruşu, fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecektir. Kurul, enflasyon görünümünde kalıcı bozulma olması durumunda sıkılaştırma adımlarını atma niyetindedir.
